Sektori i bujqësisë në vendin tonë, po përballet me nevojën për modernizim, rritje të produktivitetit dhe orientim sa më të mirë drejt tregut.
Investimet në serë, përfaqësojnë një nga aktivitetet më të rëndësishme, të zhvillimit të fermave bujqësore, pasi mundësojnë:
Prodhim dhe punëzënie, gjatë gjithë vitit;
Përmirësim të cilësisë së prodhimit;
Rritje të ardhurave të fermës bujqësore;
Rritje të produktivitetit dhe konkurueshmërisë;
Reduktim të rrisqeve;
Mundësi më të mëdha për eksport.
Kuptimi, mbi Planin e Biznesit (PB), për investimet në fermat bujqësore Është, një dokument strategjik dhe operacional, që përshkruan:
Idetë e biznesit,
Qëllimin dhe objektivat,
Burimet e investimeve,
Strukturën e aktiviteteve, produktit/shërbimit,
Analizën e tregut,
Organizimi dhe menaxhimi,
Marketingu dhe strategjitë e shitjes,
Planifikimi financiar, kostot, të ardhurat dhe fitimin,
Rrisqet, mënyrat e kontrollit dhe menaxhimit të tyre.
Qëllimi dhe rëndësia e përgatitjes së një plani biznesi për fermat bujqësore Një dokument i shkruar, që përcakton qëllimet e biznesit tuaj dhe përshkruan qartësisht:
Si jeni organizuar, statusi i biznesit?
Çfarë aktivitetesh, produkte, shërbime, planifikohen, të ofrohen në fermën tuaj?
Cila është kostoja e investimit, si do të shpenzohen, për çfarë dhe kur do të shpenzohen?
Ku do të gjenden burimet financiare për të mbuluar shpenzimet/kostot operative?
Si do të menaxhohet ferma/biznesi?
Çfarë rezultatesh parashikohet të arrihen?
Sa janë të ardhurat që parashikohen të realizohen nga aktiviteti në fermën tuaj.
Rëndësia e përgatitjes së një plani biznesi
Mjet për të komunikuar idenë e biznesit, qëllimin, objektivat, tek investitorët, institucionet financiare, agjensitë publike dhe partnerët.
Një plan biznesi identifikon, aktivitetet dhe shërbimet kryesore të biznesit/fermës bujqësore.
Identifikon investitorët kryesorë (institucionet mikrofinanciare, bankat tregtare, donatorët, agjensi publike, etj), për financimin e akvititeteve të sipërmarrjeve bujqësore.
Një plan biznesi, ndihmon fermerët në iniciativat e tyre sipërmarrëse, të zhvillojnë dhe menaxhojnë biznesin e tyre drejt rrugës së suksesit.
Shërben si mjet menaxhimi, për vlerësimin e performancës së ecurisë/progresit të biznesit/fermës tuaj.
Është instrument i rëndësishëm për procesin e vendimmarrjes, sigurimin e burimeve të financimit, tërheqjen e investitorëve, aplikime për kredi, subvensione/grante (AZhBR, IPARD, donatorë të tjerë).
Identifikon rreziqet, si dhe ndihmon në monitorimin dhe kontrollin e tyre.
Kur është e nevojshme, përgatitja e një plani biznesi:
1. Fillimi i një biznesi të ri Kur fermeri dëshiron:
• Të ndërtojë një serë të re,
• Të fillojë kultivimin intensiv të produkteve në serë,
• Të hyjë në një treg të ri.
2. Zgjerimi i aktivitetit ekzistues në serë
• Shtimi i sipërfaqes së serës,
• Investime në teknologji, makineri dhe pajisje,
• Sisteme moderne të vaditjes dhe plehërimit,
• Sisteme të automatizuara për kontrollin e temperaturës, ngrohjes dhe ajrosjes,
• Investime për përpunimin, paketimin dhe ruajtjen e produkteve.
Kriteret, elementët dhe hapat për përgatitjen e një plan biznesi
Pjesët përbërëse të planit të biznesit
Nr
Elementët
Përshkrimi
1
Ideja e biznesit
Përmbledhje e shkurtër e idesë biznesit
2
Qëllimi dhe objektivat
Qëllimi dhe objektivat për aktivitetet në fermën bujqësore
3
Përshkrimi i produktit/shërbimit
Lloji i produktit/shërbimit që do prodhohet/ofrohet, Karakteristikat/cilësia e produktit dhe shërbimit, Veçoritë që sjell dhe avantazhet konkurruese, proceset dhe teknologjia e prodhimit
4
Analiza e tregut
Identifikimi i klientëve potencialë, aspekte demografike të klientëve të synuar, arsyeja kryesore që klientët do zgjedhin të blejnë produktin/shërbimin tuaj, sa do të jenë të gatshëm, klientët të paguajnë për produktin/shërbimin tuaj, analiza e konkurrencës, segmentimi i tregut, madhësia dhe tendencat e tregut të synuar.
5
Plani teknik & teknologjik
Vendndodhja, sipërfaqja, struktura e serës, kulturat që kultivohen, inputet, shërbimet që kryhen, procesi i prodhimit dhe shërbimet agroteknike, teknologjia, makineritë, pajisjet, sistemi i ujitjes, plehërimit, kontrollit të temperaturës, ngrohjes dhe ajrosjes, monitorimi dhe kontrolli i dëmtuesve dhe sëmundjeve.
6
Plani menaxherial dhe operacional
Aktivitetet kryesore në fermën tuaj. Burimet njerëzore, (strukturën organizative; stafin; përgjegjësitë; aftësitë dhe eksperiencën), Burimet kapitale/fizike, (vendndodhja, makineritë, pajisjet, llojet dhe kapaciteti i tyre, teknologjia që do të përdoret (smart farming), mënyra se si do sigurohen (qera, blerje). Burimet financiare, (kapitali i vet, kredi, grante, subvencione).
7
Plani i marketingut
Strategjia për shitjen, (përcaktimin e çmimit), Rrjetet dhe kanalet e shitjeve (shitje direkt, tregje lokale, magazinat e grumbullimit, supermarkete, eksport, etj.). Paketimi, etiketimi dhe ruajtja e produktit, Promocioni (marketingu dixhital, pjesëmarrja në panaire agro, rrjetet sociale, faqe web për shitje online, etj).
8
Plani financiar
Elementët e planit financiar përfshijnë: kostot e investimit, kostot operative, shitjet dhe të ardhurat, analizën e pikës kritike, fitim apo humbjen e parashikuar, pasqyrat financiare (bilancin, PASh), parashikimin e fluksit të mjeteve monetare, treguesit e fizibilitetit dhe efektivitetit të biznesit/fermës
9
Analiza SWOT
Një analizë të shkurtër SWOT (Fuqitë, Dobësitë, Mundësitë, Kërcënimet)
10
Rreziqet dhe planet alternative
Identifikoni dhe listoni rrisqet e mundshme, si dhe mënyrat e kontrollit dhe menaxhimit të tyre
Hapat kyç për përgatitjen e një plan biznesi
Përshkruani idenë, qëllimin dhe objektivat e biznesit,
Identifikimi dhe analiza e nevojave në treg,
Vlerësimi i burimeve në dispozicion (tokë, makineri, pajisje, burime njerëzore, financiare)
Modeli i biznesit dhe struktura operacionale (sipërfaqja dhe struktura e serës; kulturat, inputet; proceset, sistemet, teknologjia; kapaciteti prodhues),
Llogaritja e kostove fillestare të investimit,
Indentifikimi i burimeve të financimit (kapitali/burimet e veta, investitor, kredi, grant,)
Plani i marketingut (strategjia për shitjen: tregje lokale, magazina grumbullimi, supermarkete, eksport).
Parashikimi financiar 1-3 vite: (Kostot e investimit, shpenzimet operative, shitjet, të ardhurat, fitimi/humbja e parashikuar,
Përfundime dhe këshilla praktike për fermerët për përgatitjen e një plani biznesi
Plani i biznesit, përbën një instrument të rëndësishëm, për suksesin e investimeve dhe zhvillimin e sipërmarrjeve bujqësore.
Investimet e fermerëve në serë, të mbështetur nga një plan biznesi profesional, i qartë dhe i besueshëm, kontribuon në sigurimin e burimeve të financimit, rritjen e të ardhurave, produktivitetit, modernizimin e bujqësisë dhe zhvillimin e sektorit rural.
Një plan i mirë biznesi, ndihmon fermerin:
të marrë vendime të sigurta dhe efiçiente për fermën,