SHËRBIMET AGROTEKNIKE TEK KIVI




Si edhe tek pemët e tjera frutore, nga niveli i shërbimeve agroteknike varet koha e hyrjes në prodhim,  jetëgjatësia e kivit, koha e shfrytëzimitprodhueshmëriacilësia e prodhimit si dhe kostoja e prodhimit. Disa nga shërbimet më kryesore janë: krasitja dimërore dhe verore, plehërimi, ujitja etj.

Krasitja dimërore e kivit 
Krasitja e bimëve femërore: Kivi në qoftë se nuk krasitet  përfundon duke formuar një rrëmujë të vërtetë me shumë degë e gjethe, të cilat për nga natyra e tyre përdridhen e ngatërrohen me njëra tjetrën, duke ulur në shkallë të ndjeshme ajrimin e bimës e për pasojë duke ulur prodhimin e cilësinë e tij. Të gjitha parimet e krasitjes që kemi mësuar për drufrutorët tjerë vlejnë edhe për kivin.

Kur duhet të ndërhyni me krasitjen dimërore në bimën e kivit?

  • Bima është e gatshme për krasitje qysh në momentin që i bien gjethet.
  • Para se të krasitni kivin duhet të dini se cilat janë degët, degëzat apo sythat prodhuese të tij.

Krasitja në vitin e parë pas mbjelljes konsiston në lënien e dy sythave nga të cilat do të zhvillohen dy lastarë. 
Në vitin e ardhshëm njëri nga lastarët, ai më i zhvilluari, lihet për të na dhënë bimën ardhshme. Ky lastar krasitet në lartësinë e shtratit të tendës duke i shtuar edhe 2 – 3 sytha të tjerë. 

Si vazhdohet me krasitjen në vitet tjera? 
Krasitjet e viteve të tjera, duke filluar nga viti i tretë, konsistojnë në formimin e elementeve mbështetës të prodhimit për vitet e ardhshme.

  • Meqenëse forma më e përshtatshme dhe më e përhapur është tenda, atëherë ne do të përqendrohemi tek kjo formë.
  • Nga 3 – 4 sythat e lënë vitin e tretë ose të katërt të krasitjes (varet nga zhvillimi i bimës) zhvillohen 2 - 3 ose 4 lastarë, të cilat orientohen dhe shtrihen mbi tela e lidhen në të katër anët e horizontit.
  • Këto lastarë në vitin e katërt  të krasitjes i shkurtojmë në gjatësinë e 7 – 8 sythave. Në vitin e pestë të gjithë këto lastarë janë prodhues.
  • Zakonisht lastarët e kivit prodhojnë pas sythit të 4 – 5 dhe në gjatësi të lastarit mund të ketë edhe sythë të tjerë që nuk prodhojnë fruta.

Krasitjet e mëvonshme (vitet pas ardhës) kanë si qëllim kryesor stimulimin e zëvendësuesve. Zakonisht në vendet e prerjes (krasitjes) zhvillohen lastarë të cilët duhet t’i ruajmë që në dy tre vitet e ardhshme, ato janë bazë e prodhimit. Gjithmonë pjesa e vjetër hidhet në tokë dhe zëvendësohet me lastarin e ri.

Megjithatë për krasitjen e kivit nuk ka asgjë standarde dhe nuk jepen receta të gatshme. Prandaj çdo bimë e kivit krasitet sipas kushteve që paraqiten duke gjykuar për gjendjen e përgjithshme të saj, pozicionin e lastarëve, të degëve skeletike etj. dhe duke mbajtur parasysh parimet e përgjithshme të krasitjes.

Tek kjo bimë mund të provoni edhe mënyra të tjera krasitje dhe këtë mund ta bëni pa frike sepse edhe në se gaboni nuk është se e dëmtoni  bimën, sepse kivi është një bimë shumë e fuqishme, prodhon shumë lastarë dhe kemi mundësi të riparojmë dëmet e shkaktuar gjatë krasitjes ose më mirë mund të themi që ajo është në gjendje “ta korrigjojë” krasitësin e vet.

  • Si rregull gjatë krasitjes hiqen lastarët e zhvilluar bujshëm, sepse ato nuk janë me shumë interes për të ardhmen. 
  • Në rastet kur kemi zhvillim të dobët të bimës nuk duhet të bëjmë krasitje të rënda.
  • Në shumicën e rasteve prerja konsiston në zëvendësimin e drurit të vjetër me atë të ri. Gjatë krasitjes në mënyrë të pandërprerë (çdo vit) duhet të bëhet zëvendësimi i nyjave prodhuese dhe degëve prodhuese. Kivi prodhon në degët njëvjeçare, të dalë nga lastarët e një viti më parë.
  • Lastarët që dalin nga sythat e fjetur nuk prodhojnë atë vit, por mund të përdoren si zëvendësues. Ripërtëritja e nyjave prodhuese bëhet  çdo 2-3 vjet.

Kujdes! Nuk duhet të krasisim kur pema loton dhe kjo përkon afërsisht një muaj para çeljes së sythave.

  • Krasitja e bimëve mashkullore: Tek bimët mashkullore krasitja duhet të bëhet pas lulëzimit, kjo për të siguruar sa më shumë sipërfaqe pjalmuese dhe një pjalmim më të sigurt.
  • Kujdes duhet të tregohet në lënien e ngarkesës me sytha. Me rritjen e ngarkesës është rritur prodhimi (rendimenti) por ka rënë madhësia e frutave duke ndikuar në cilësinë e tyre.
  • Krasitja e gjelbër e kivit
    Krasitja e gjelbër ose krasitja verore kryhet në kohën e vegjetacionit dhe është një ndër operacionet me të  domosdoshëm për këtë bimë.  Me anë të krasitjes së gjelbër bimës i sigurohet një ndriçim normal duke ndikuar në rritjen e cilësisë së frutave, sigurohet një pjekje  e  mirë e lastarëve dhe sythave për dimërim, si dhe ul mundësinë e prekjes së bimëve nga sëmundjet.

Kjo krasitje është e domosdoshme si për formimin e cungut ashtu dhe për prodhimin e përvitshëm. Tre vitet e para të jetës së kivit, gjatë vegjetacionit, hiqen të gjithë lastarët konkurrente duke siguruar bimën e ardhshme. Gjatë këtij procesi, në bimët në prodhim, këputen (hiqen) ose shkurtohen lastarët e rinj të dalë gjatë atij vegjetacioni.

Ndërhyrjet për kryerjen e këtij operacioni bëhen në:  a) fillim të vegjetacionit; dhe b) nga mesi i periudhës së vegjetacionit e më vonë.

  • Në fillim të vegjetacionit largojmë lastarët  konkurrentë.
  • Nga mesi i periudhës së vegjetacionit  e më vonë, shkurtojmë lastarët prodhues  në 6 – 8 nyje pas frutit të fundit.
  • Lastarët që nuk kanë prodhim i shkurtojmë në varësi të rritjes e zhvillimit në 1- 1,5 m gjatësi.
  • Kur nga një pikë janë zhvilluar dy e më shumë lastarë, duhet të lëmë vetëm njërin, atë në drejtimin dhe pozicionin më të mirë.
  • Intensiteti i krasitjes së gjelbër varet edhe sa intesive është rritja e lastarëve prodhues e joprodhues si dhe faktorë tjerë si: mundësia e ujitjes, prodhimi, plehërimi, kushtet klimatike etj.

Gjithashtu krasitja e gjelbër mund të jetë: a) e rëndë; b) e mesme; dhe c) e lehtë.

Krasitja e lehtë bëhet në afatin 30 ditë pas lidhjes së frutave dhe konsiston në prerjen e majës së lastarëve prodhues dhe joprodhues.

  • Prerja intensive ose e rëndë është e dëmshme në kohën e lidhjes së frutave ose 30 ditë më vonë. Efekti negativ i kësaj krasitje pasqyrohet tek cilësia e frutave dhe te zhvillimi vegjetativ i bimës.
  • Koha e kryerjes së krasitjes së gjelbër ka shumë rëndësi. Ndërhyrjet shumë vonë në shkurtimin e lastarëve mund të çojë në tharjen e pjesës së mbetur të lastarit.
  • Krasitjet e gjelbëra ndikojnë edhe në pengimin e përdredhjes së lastarëve përreth sitemit mbështetës apo të degëve njëra me tjetrën duke ndihmuar e lehtësuar krasitjen dimërore.

Plehërimi dhe ujitja tek kivi

  • Plehërimi i kivit: Bima e kivit ka relativisht cikël të gjatë bimor si dhe prodhimtari të lartë, arsye këto që bëjnë që kjo bimë të ketë nevojë për shumë lëndë ushqyese.
  • Në një hektarë të mbjellë me kivi, me një rendiment 250 kv/ha (duke llogaritur edhe gjethet e rrëzuar dhe drurin e krasitur) bima e kivit tërheq nga toka në një vit: 146 kg N/ha, 48 kg P/ha, 159 kg K/ha, 271 kg CaO/ha dhe 52 kg MgO/ha.
  • Për një ushqim sa më të mirë dhe të balancuar, gjatë vegjetacionit duhet të bëhet diagnostikimi gjethor (analiza gjethore e përmbajtjes së elementeve ushqyes) për tre elementet kryesor ushqyes N, P, K si dhe për Ca e Mg.

Vlerat e përqendrimit të elementëve ushqyes në gjethen e kivit

Elementi ushqyesNiveli  kritik (%)E mirë (%)E lartë (%)
Azoti (N)<2.22.2 – 2.6>2.6
Fosfori (P)0.20.2 – 0.25>0.25
Kaliumi (K)1.61.6 - 2>2
Kalciumi<2.32.3 - 3>3
Magnezi<0.30.3 – 0.7>0.7

Analiza gjethore bëhet mbi bazën e lëndës së thatë, pra shprehet në % ndaj lëndës së thatë, dhe kryhet në fillim të gushtit.

Ujitja: Kivi ka kërkesa të larta për ujë. Ato janë rreth 800 – 900 mm shi. Përveç kësaj kivi ka nevojë edhe për lagështi ajrore, e cila ndikon në rendiment dhe cilësinë e prodhimit. 

  • Kivi në vite të nxehta dhe të thatë duhet të ujitet të paktën një herë në javë.
  • Rezultate të mira arrihen kur sigurohet ujitja me pikë e kombinuar me rritjen e lagështirës ajrore. Megjithatë, edhe format e tjera të ujitjes janë të efektshme tek kjo bimë, mjafton që bimës ti sigurohet uji në kohë dhe në sasinë e duhur.

Klikoni këtu nëse dëshironi të dini më shumë për Vjeljen e prodhimit tek kivi

Data e publikimit: 23/10/2024


Lini një koment


Shpërndaj në rrjetet sociale:

Variatetet Autoktone të Bamjes, Mashurkës dhe Sallatës

Mësoni rreth variateteve autoktone të Bamjes, Mashurkës dhe Sallatës

Lexo më shumë

VARIETETET, MBJELLJA DHE KULTIVIMI I ENDIVIES

Cila është Teknologjia e Kultivimit të Endivies?

Lexo më shumë

TEKNOLOGJIA E KULTIVIMIT TË GUAVAS

Guava ka përdorime të shumta falë profilit të saj ushqyes, shijes dhe vlerës së saj në mjekësinë tradicionale.

Lexo më shumë

Varietetet Autoktone të Preshit dhe Hudhrës

Dëshironi një informacion të shkurtër për kultivimin e kulturave perimore që kultivohen në Shqipëri?

Lexo më shumë