Endivia është bimë e familjes Compositae, me origjinë nga vendet e pellgut të Mesdheut. Është ndër bimët perimore më të vjetra të përdorura nga grekët dhe romakët e vjetër. Endivia është një perime që në vendin tonë njihet pak, por që duhet të përhapet më shumë.

Përse endivia meriton të  përhapet më shumë në vendin tonë?

Kjo sepse: 

• Kjo bimë ka gjetur dhe po gjen një përdorim gjithvjetor në guzhinë dhe lokalet publike. Mund të jetë e pranishme në treg gjatë gjithë vitit.
• Endivia është një nga ushqimet më të pasura me karotinë nga të gjitha perimet jeshile.
• Është gjithashtu e dobishme për përmbajtjen e saj të vitaminës C, kalciumit, klorit, hekurit, fosforit, kaliumit, squfurit.
• Endivia përmban një sasi të konsiderueshme të vitaminave B: acid folik, acid pantotenik (vitaminë B5), piridoksinë (vitaminë B6), tiaminë (vitaminë B1) dhe niacinë (B3). Këto vitamina janë jashtëzakonisht të dobishme për sistemin nervor. Ato gjithashtu janë të përfshirë në shumë procese të rëndësishme metabolike.

Cilat janë kërkesat e endivies për klimën, tokën dhe parabimën ?

Endivia, sikurse sallata, është bimë e klimës së butë. Në krahasim me sallatën ka kërkesa të pakta ndaj faktorëve klimatikë e tokësorë. Endivia skariolë, është më e qëndrueshme ndaj të ftohtit se endivia kaçurrele, falë shumë llojshmërisë së kultivarëve, përshtatet mirë si për kultivim në periudha të vitit me ditë të shkurtër ashtu edhe në ditë të gjata edhe pse nuk pranon luhatjet e mëdha termike. Gjatësia e periudhës bimore, ashtu sikurse te sallata, shkon nga 60 deri 150 ditë, në varësi të kultivarëve, teknikës së kultivimit dhe veçanërisht kushteve të temperaturës dhe gjatësisë së ditës në të cilat bëhet kultivimi. 

Kujtesë për kultivuesit e endivies!

• Luhatjet termike mund të jenë të dëmshme në fazat e para të zhvillimit, të cilat mund të shkaktojnë lulëzimin e parakohshëm.

Në cilat toka shkon më mirë endivia?

Endivia kultivohet në të gjitha tipet e tokave, nga ranoret deri në argjilore, mjafton të kenë kullim të mirë. Më të pëlqyeshme, edhe për prodhim të hershëm, janë tokat rano-argjilore, të thella, të freskëta, të kulluara mirë dhe të pasura me lëndë organike e me pH 6-7. Endivia ka nevojë për sasi të pakët të lëndëve ushqyese.

Cilët nga parabimët i përshtaten më shumë endivies ? 

Endiviet mund të mbillen mbas gjithë kulturave bujqësore, pas grurit, bimëve foragjere pranverore, bishtajave etj, por edhe mbas perimeve.

KUJDES! Është mirë të shmanget kultivimi pas vetvetes, sidomos në toka të varfëra me lëndë organike.

Si duhet të përgatitet toka për mbjelljen e endivies ? 

Për përgatitjen e tokës për mbjelljen e endivies duhet të kemi parasysh këto specifika të saj;

• Punimi i tokës 26-30 cm është mirë të kryhet herët. Pas tij, në përputhje me periudhën e mbjelljes, kryhen punime përgatitore, gjatë të cilave bëhen trajtime për luftimin e barërave të këqija. Pas kësaj, në veçanti gjatë mbjelljeve të vona në pranverë dhe në verë, në drejtim të rreshtave hapen brazda me kultivatorë brazdëhapës ose prashajkë, të cilat ndihmojnë në ujitje dhe ruajtje të lagështisë së tokës, kurse për kultivimin gjatë periudhës vjeshtë-pranverë hapen vija kulluese
• Pas punimit dhe frezimit të sipërfaqes së tokës, është e domosdoshme të përgatitet i gjithë sistemi i kanaleve kulluese dhe vaditëse. Endivia, në krahasim me perimet e tjera, ka nevojë për sasi të pakët të lëndëve ushqyese, por tokat i kërkon të plehëruara mirë. Në punimet përgatitore duhet të shpërndahen të gjithë llojet e plehërave organike dhe ato kimike kryesisht fosforike, potasike.

Si përcaktohet sasia e plehrave që duhen përdorur tek endivia ? 

Për të prodhuar 10 kv/dyn, bimët e endivies tërheqin nga toka, azot (N) 3.2 kg lëndë aktive, fosfor (P2O5)-1.6 kg lëndë aktive, potas (K2O) – 7 kg, kalcium (Ca) 1.6 kg dhe magnez (MgO) 2kg.

Klikoni këtu nëse dëshironi të dini më shumë mbi Varietetet, mbjellja dhe kultivimi i endivies