Tripsi i ullirit, dëmtues që po shfaqet me intensitet në ullishtet tona duke shkaktuar dëme të evidentueshme në kushtet e prodhimit.

Cilat janë veçorite morfologjike dhe ecuria biologjike e dëmtuesit?

• Insekti i rritur

Ka trup të zgjatur me ngjyrë të zezë të ndritshme, i pajisur me dy palë krahë dhe me madhësi 2-3 mm. Zakonisht femra është më e madhe se mashkulli.

• Veza

Eshtë në formë veshke, me ngjyrë qumështi.

• Larva

Larvat e porsaçelura janë të bardha dhe me sy të kuq karakteristik. 

Në stadin e dytë ngjyra ndryshon në portokalli dhe më vonë kalon stadin e pronimfës dhe dy stadet e nimfës, duke arritur madhësinë e insektit të rritur dhe duke ndryshuar ngjyrën.

Tripsi ka tre brezni në vit, që zhvillohen gjatë pranverës deri në vjeshtë, duke patur një ndërprerje në periudhën e verës. 

Dimëron si insekt i rritur në ulli, në vendet ku ushqehet fleotribusi, në tumoret e tuberkulozit si dhe në mbulesat boshe të breshkëzës së ullirit të parazituara nga skutelista.

Herët në pranverë, me fillimin e periudhës vegjetative, insektet dalin nga vendet e dimërimit dhe fillojnë të ushqehen duke çpuar dhe thithur sythet e pa çelura. Aktiviteti ushques i vërtetë fillon gjatë pranverës kur ka filluar vegjetacioni i ri. 

Gjatë kësaj periudhe tripset prekin: 

• lastarët e rinj, 
• gjethet,
• lulet,
• frutet.

Breznia e parë fillon në prill dhe zgjat deri në gjysmën e qershorit.

Breznia e dytë nga gjysma e qershorit deri në gjysmën e gushtit.

Breznia e tretë nga gjysma e gushtit e më pas.

Zakonisht gjatë prillit femrat fillojnë të vendosin vezë (250 vezë për femër) në të njëjtat vende ku dimërojnë, por janë vërejtur edhe vezë mbi faqen e poshtme të gjethes, mbi sytha ose në të çarat e lëvores. Larvat e porsaçelura nuk lëvizin nga vendet ku kanë çelur, por gjatë ditës mund të vërehen mbi vegjetacionin e ri, ku dhe fillojnë të ushqehen. 

Nëse klima është e favorshme, ato qëndrojnë në gjethet e majave, ku dhe plotësojnë ciklin larvar. Në rast të kundërt në orët më të freskëta kthehen përsëri në vendet ku kanë çelur. Pronimfa ka tendencë të qëndrojë e grupuar gjatë ditës në vende të fshehura. Stadi nimfal është më i lëvizshëm dhe ngadalëson aktivitetin e tij përpara se të transformohet në insekt të rritur. Ky i fundit në orët më të ngrohta të ditës lëviz në gjethe për t'u ushqyer, ndërsa gjatë natës kalon në vende të fshehta. Breznia e parë zgjat zakonisht 36-42 ditë.

Breznia e dytë zhvillohet kryesisht në lulëri, në gjethet e reja dhe në frutat e porsa formuara dhe është më e shkurtër se e para (28-35 ditë).

Gjatë shtatorit zhvillohet breznia e tretë, kryesisht mbi gjethe dhe fruta dhe zgjat rreth 38-44 ditë. 

Në muajt e dimrit insektet e rritur mund të jenë aktiv vetëm gjatë orëve të ngrohta të ditës, duke u ushqyer me majat e lastarëve të rinj. Në përgjithësi breznitë ndërthuren njëra me tjetrën dhe në ulli mund të gjenden në të njëjtën kohë të gjithë stadet e zhvillimit të tripsit. 

Dendësia më e lartë e popullatës dhe si rrjedhojë aktiviteti më i madh i këtij dëmtuesi është gjatë fundit të korrikut dhe fillimit të gushtit, ndërsa më vonë aktiviteti reduktohet si pasojë e temperaturave shumë të larta. 

Klikoni këtu nëse dëshironi të dini më shumë Cili është dëmi që shkakton Tripsi?